MENU
Home » 2016 » May » 26 » NGHI LỄ CÚNG TỔ MÔN PHÁI VÕ LÂM BÌNH ĐỊNH VIỆT NAM
14:18:00
NGHI LỄ CÚNG TỔ MÔN PHÁI VÕ LÂM BÌNH ĐỊNH VIỆT NAM

Lịch sử như một dòng chảy liên tục trải mấy nghìn năm, trước bao biến động thăng trầm trong tâm thức của cả dân tộc, nhờ có truyền thống nền tảng tâm linh là thờ cúng tổ tiên từ đời này sang đời khác mà tiền nhân đã ý thức được vai trò của con người trong xã hội. Đồng thời, biết được mối liên hệ giữa người với người và giữa người với thiên nhiên (thần linh) đã làm nên sự hài hòa giữa đời sống hiện thực và đời sống tâm linh. Đó chính là bước khởi đầu quan trọng trong tiến trình chuyển hóa tâm thức từ nhân sinh quan sang thế giới quan và ngược lại, để giúp con người bước vào tiến trình thăng hoa với định hướng chủ thể là con người xã hội, từ đó tạo mối tương thông với vũ trụ quan mà khởi điểm chính là tương thông với ông bà tổ tiên (có thể hiểu theo nghĩa dân gian là Đạo Ông bà).

Hầu hết, các nghi thức trong võ thuật đều được tổ chức rất giản dị, luôn lấy phép tắc lễ nghĩa làm trọng, còn hình thức cốt chỉ đạt được sự uy nghiêm nhằm giáo dục, gợi mở tâm thức tự giác ở mỗi môn sinh đối với sự nghiệp võ học và tiền đồ của môn phái.

Như đạo lý ngàn đời: "cây có cội, nước có nguồn, chim có tổ, người có tông" chính vì thế, trong ta có một phần của cha mẹ, họ hàng, dòng tộc thân thích cho nên từ xưa ông bà, cha mẹ đã dạy con cháu đời sau của mình rằng:

"Uống nước nhớ nguồn,
Ăn quả nhớ người trồng cây".

(Tục ngữ)

Bắt đầu từ những ý nghĩa khởi nguyên như vậy, thể hiện sự biết ơn sinh thành, dưỡng dục của cha mẹ, sự dạy dỗ của thầy cô luôn được người Việt Nam xem trọng. Với những người trong giới võ học thì lễ nghĩa sư đồ (thầy trò), tình huynh đệ đồng môn luôn được coi trọng, gìn giữ và không ngừng được gắn kết đậm sâu. Mối quan hệ đó được thể hiện qua các lễ nghi, cung cách ứng xử mỗi ngày, mọi lúc, mọi nơi. Trong đó, Lễ cúng tổ rất được coi trọng như một nghi thức tôn giáo.

Lễ cúng tổ là một nghi lễ được tổ chức hàng năm dưới sự chủ lễ của chưởng môn nhân hay võ sư trưởng môn và sự tham dự của toàn thể môn sinh được thực hiện một cách khá trịnh trọng. Qua đó thể hiện được nhiều tầng ý nghĩa sâu sắc như sau:

- Trước hết, đó là sự quyết tâm giữ gìn những nét văn hóa Việt, những giá trị truyền thống tốt đẹp của cha ông.

- Bên cạnh đó, còn thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn, sự tri ân các bậc tiên sư đã sáng lập ra nền võ học dân tộc, tâm nguyện gìn giữ và phát huy Võ Việt Nam.

- Kế đến, đó là cầu mong mọi điều tốt đẹp cho môn phái và thắt chặt mối liên kết giữa đồng môn với nhau.

- Và ý nghĩa cuối cùng, quan trọng nhất vẫn là giáo dục thế hệ trẻ về tương lai của nền văn hóa Việt theo tinh thần tôn sư trọng đạo, thượng võ nhân văn.

1. Bố trí tế lễ

Trong tổ đường cần phải thiết đặt các bàn thờ như sau:

- Bàn thờ di ảnh của Tổ sư (đặt ở giữa khu vực hành lễ), hai bên bàn thờ được cắm lá cờ của quốc gia sở tại (bên phải) và kỳ hiệu của môn phái (bên trái).

- Đồng thời, có 8 bàn thờ tả, hữu ban nữa là:

+ Bàn thờ thứ nhất: Xung thiên quan.

+ Bàn thờ thứ hai: Phác đầu quan.

+ Bàn thờ thứ ba: Hổ đầu quan.

+ Bàn thờ thứ tư: Cửu phụng quan.

+ Bàn thờ thứ năm: Ngũ bộ quan (bên trái).

+ Bàn thờ thứ sáu: Đăng đầu quan (bên phải).

+ Bàn thờ thứ bảy: Xuân thu quan (bên trái).

+ Bàn thờ thứ tám: Tiểu đầu ban (bên phải).

- Ngoài ra, còn có 4 bàn thờ Vệ tiền (ở phía trước) và bàn thờ Thổ trạch (ở phía sau).

+ Bàn thờ vệ tiền: Binh bộ ban.

+ Bàn thờ thổ trạch: Khuê liệp ban.

2. Lễ vật tế lễ

- Chuẩn bị các mão quan tế lễ gồm có như sau:

+ Xung thiên quan (mão xung thiên), đi với mãng bào màu vàng, giày màu vàng.

+ Cửu phụng quan (mão cửu phụng), đi với mãng bào màu đỏ, giày màu đỏ (vẽ hình phụng).

+ Xuân thu quan (mão xuân thu), đi với mãng bào màu lam và giày màu đỏ (vẽ hình rồng) hoặc mãng bào màu xanh và giày màu đen với khăn màu hồng.

+ Phác đầu quan (mão phác đầu), đi với mãng bào màu đỏ và giày màu đen.

+ Hổ đầu quan (mão đầu cọp), đi với mãng bào màu tía (hình ngũ hổ) và giày đen hạng trung; áo bào màu vàng, màu đỏ mỗi thứ 1 bộ và giày cùng màu (2 đôi), nón hạng trung (2 bộ); áo ngũ sắc (12 bộ), giày cùng màu (12 đôi), nón cùng màu (12 bộ), áo giao lãnh (2 bộ) và giày cùng màu (2 đôi).

+ Tiểu đầu quan (mão phác đầu loại nhỏ) đi với áo gấm (mỗi thứ 6 bộ) và giày cùng màu (2 đôi); áo ngũ sắc (2 bộ); áo gấm, minh y (200 bộ).

+ Binh bộ ban (liệt vị dương binh bộ hạ): minh y các hạng cụ túc (gồm đầy đủ các món đồ cúng cho các vị bộ hạ dương binh).

+ Khuê Liệp ban (thổ trạch chư thần): minh y các hạng cụ túc (gồm áo, nón, giày, dép).

- Cùng các lễ vật dâng cúng trong buổi tế lễ:

+ Lễ vật tam sên: 3 con tém, 1 trứng vịt (chẻ làm 3 phần), 3 miếng thịt heo (3 chỉ).

+ Lễ vật cúng mặn: 1 cặp vịt và 3 chén cháo, 1 con gà giò (để xem giò), 2 con cua, 2 con cá lóc (còn gọi là cá quả).

+ Lễ vật cúng chay: 1 vò rượu trắng, 3 chén chè nếp đậu, 3 chén xôi vò, 1 đĩa bánh cúng (12 chiếc), 3 nắm cơm vắt, 1 đĩa gạo muối, 3 chung trà nhỏ (còn gọi là chè).

+ Lễ vật cúng tươi: 3 miếng trầu tiêm, 1 mâm ngũ quả, 1 bình hoa ngũ sắc,

+ Lễ vật cúng thiêng: 3 nén hương, trầm, nến (đèn), 1 sấp đồ vàng mã (giấy, tiền, vàng, bạc...).

3. Ban tổ chức tế lễ

Ban tổ chức nghi lễ phải gồm đủ các vị như sau:

- Chánh bái chủ lễ: Do chưởng môn nhân của môn phái hoặc võ sư trưởng môn của võ đường (nếu do võ đường tổ chức) thực hiện.

- Phó bái bồi lễ: Do các môn đồ cao cấp, thường là phó môn nhân hoặc võ sư phó môn (nếu do võ đường tổ chức) thực hiện.

- Tả ban hộ lễ: Do các nam môn đồ cao cấp đứng ở bên trái sân tế lễ (thường là các Trưởng tràng, Giám tràng, Cán tràng, Hộ tràng, Đạo tràng) thực hiện.

- Hữu ban hộ lễ: Do các nữ môn đồ cao cấp đứng ở bên phải sân tế lễ (thường là các Trưởng tràng, Giám tràng, Cán tràng, Hộ tràng, Đạo tràng) thực hiện.

- Đồng môn tham lễ: Tất cả các môn đồ về tham dự buổi Lễ cúng tổ của môn phái.

Ngoài ra, cón có thêm thành phần khách mời, thường là đại diện các môn phái và các bằng hữu đồng môn khác. Tất cả đã được sinh hoạt và phân công cụ thể việc phải làm, đồng thời phải thiết lập trật tự và đi vào quy cũ.

4. Nghi thức tế lễ

Nghi thức tế lễ thường được thực hiện theo trình tự như sau:

- Đầu tiên, khởi chiêng trống lên, nhạc nhã hòa tấu.

- Kế đến, ban tế lễ vào vị trí lạy, dâng rượu, đọc văn tế, đốt văn tế, dâng rượu, dâng trà, lạy tổ.

Ngoài lễ vật dâng cúng, tùy theo quy mô định trước và lượng khách mời mà gia chủ (võ sư chủ lễ) làm bò hay heo và sắm sửa các mâm tiệc khoản đãi.

5. Lời khấn tế lễ

Hôm nay, ngày… tháng… năm…, tại tổ đường môn phái..., xã… huyện… tỉnh… Hậu duệ danh đồ:... – Chưởng môn nhân đời thứ:… hội cùng các môn sinh cùng kính cẩn.

Thành kính dâng lễ vật gồm: Hương đèn, trầm trà, trầu rượu, vàng bạc, hoa quả, gà, xôi, thịt lợn cùng các lễ vật khác, gọi là chút lễ mọn.

Kính cáo các vị chư thần: Cửu thiên huyền nữ thánh tổ chư quân, Quan công đế thánh chơn quân, Hữu vu thánh tổ chơn quân, Thủy tổ, Thánh tổ, Sáng tổ, Võ Dũng địch tướng mãnh lại phán quan Vũ Lâm đại tướng tôn sư, Hỏa đức, Thổ đức, Thập nhị tiên nương hộ chúng, Tiền hiền khai khẩn, Hậu hiền khai khẩn, Liệt vị tôn sư, Hữu ban liệt vị, Tả ban liệt vị, Ngũ phương Thổ công chủ ngung đại thần, Thập chúng cô hồn, Thiện nam tín nữ, Thiên thiên lực sĩ, Vạn vạn tinh võ binh, Sơn lâm mãnh hổ.

Khấn nguyện: Bửu sư chính vị tọa tôn cửu Thiên hoàng, túc thân vi bách nghệ chi tiên, thủ minh quần sinh chi Tổ. Lục thao, tam lược chi huyền cơ, bát trận, cửu chương chi diệu tâm, truyền lưu vạn đại, ngưỡng thừa đại đức chi di mưu, Giáo dĩ, côn, quyền, ty đắc cập thời chi học hiệu, trường trung linh ứng, bảo hộ nhân danh, hạnh đắc thành tài, thảo nội tinh thông, vạn lại Thủy tổ, Thánh tổ, Sáng tổ. Lưu truyền tinh thục, tấn ngưu bộ, thừa thắng tranh tiên, kiền thành viên minh, bạc lễ cung trần, nguyện kỳ giáng cách ty quân trung, nghệ tấn tức thăng, tứ dĩ khương ninh, bảo hộ binh nhơn, hàm mông bá phước. Ngưỡng vọng! Tổ sư tri ân trạch đả!

Tâm sự rằng:

Kể từ lúc dấn thân vì tổ nghiệp

Đạo nghìn đời khởi thủy tự tiên rồng

Trang sử vàng dân tộc đã ghi công

Đường kiếm bạc hoa bay hồn Lạc Việt.

 

Nòi Âu Lạc bao anh hùng hào kiệt

Dòng tinh anh tâm huyết tựa  trăng rằm

Hướng dẫn người bằng cách luyện thân tâm

Luôn gắn bó tình sư môn huynh đệ.

 

Với chí hướng kinh qua nhiều thế hệ

Nâng cao lên nền Võ Việt oai hùng

Năm nghìn năm gìn giữ vững non sông

Đánh đổ hết những kẻ thù xâm lược.

 

Nền võ học gồm tinh hoa quyền cước

Đã bao đời hấp thụ võ mười phương

Võ Việt Nam là võ đạo tình thương

Cùng biến đổi theo lòng dân thế nước.

 

Văn không võ thì chỉ là văn nhược

Võ thiếu văn chỉ thuộc võ biền thôi

Võ văn luôn ở vị thế sánh đôi

Mới nảy nở thành tinh thần võ đạo.

 

Trong cuộc sống giúp người không cần báo

Nêu cao gương đại nghĩa chẳng khoe tài

Để dựng xây cho thế hệ tương lai

Một lý tưởng với mục tiêu hiển ích.

 

Nào dấn bước nhằm chung về một đích

Võ Việt hồn thiêng linh khí vươn lên

Khắp đất trời âu võ đạo khai nguyên

Hương trầm nén xin lòng thành kính cẩn.

 

Như tưởng nhớ cội nguồn dân tộc Việt

Tiếng đồng bào sự tích nở trăm con

Nhớ về truyền thuyết thời đại Hùng Vương

Ban đầu buổi khai thiên và lập quốc.

 

Đã từng trải biết bao là biến cố

Như thể cây có cội, nước có nguồn

Kẻ hậu bối lặng nhìn trang sử cũ

Mà nặng lòng với nghiệp tổ võ ta.

 

Mấy ngàn năm, văn võ nước non nhà

Máu hồng pha xương trắng dựng sơn hà

Đương kiếm cũ hoa bay hồn Lạc Việt

Dân nước Nam ta anh dũng kiên cường.

 

Đắp cơ đồ vững mãi với ngàn sau

Ngước nhìn lên đất nước vẫn tươi màu

Hồn Lạc Việt sáng ngời niềm ái quốc

Xin tạc dạ Người soi đường đốt đuốc.

 

Sáng tình ai ngàn trước với ngàn sau

Kẻ lập văn như sông nước tươi màu

Người dựng võ tựa biển sâu thăm thẳm

Văn cứu người khỏi nẻo đắm đường mê.

 

Võ vì ta giữ mãi phút đam mê

Chí tiền nhân muôn thuở nghiệp anh hùng

Trung kiên mãi với lời thề môn phái

Chấp tay lại trước trái tim từ ái.

 

Vững như thành trong giông tố phong sương

Chông gai nào mong lấp lối chia đường

Trước dòng Việt quật cường tình võ đạo

Xin quì lạy đấng thầy hiền phấn đấu.

 

Sông núi này còn vết máu phù sa

Lớp trẻ này vẫn tâm huyết thiết tha

Còn nhớ chí bao la tình sáng tổ !

Đâu dám bỏ người dân nghèo thống khổ.

 

Đâu nỡ đành làm nghiêng đổ non sông

Mà tất cả đều đồng tâm hiệp lực

Hướng về tổ đường nơi thiêng liêng nhất

Nguyện dựng xây nghiệp võ đạo muôn đời.

6. Môn đồ hành lễ

Hành lễ là lễ tiết tôn nghiêm, được sử dụng trong các buổi lễ quan trọng trong môn phái như là: Lễ khai phái, Lễ nhập môn, Lễ cúng tổ, Lễ xuất sư, Lễ truyền nhân... tất cả đều được quy định rất rõ ràng và cụ thể.

Hành lễ được thực hiện trước bàn thờ di ảnh của Tổ sư hoặc các vị Lão sư trong môn phái được thực hiện như sau:

- Tất cả các môn sinh tham dự buổi lễ có thể sắp thành một hàng ngang ở trước bàn thờ hoặc hai hàng dọc ở hai bên của bàn thờ, cách vị trí hành lễ tối thiểu một mét (1m).

- Đứng theo tư thế tịnh thức, hai tay chấp trước ngực thật nghiêm chỉnh.

Khi hành lễ, tùy theo diện tích khu vực hành lễ, từng nhóm ba - năm hay nhiều người hơn tiến lên vị trí hành lễ. Từ hai người hành lễ trở lên, người chủ lễ phải hô to khẩu lệnh: "Bái tổ tâm niệm” (vì tất cả đang trong tư thế nghiêm).

- Tất cả nghiêng người về phía trước, chân phải rút ra sau quỳ gối xuống đất thành Quy tấn, chưởng trái trên gối trái, quyền phải trên ngực trái.

- Đứng lên quay về một phía và khoan thai rời khỏi vị trí hành lễ. Các nhóm kế tiếp nhịp nhàng tiến lên vị trí hành lễ thay thế nhóm trước và tuần tự cho đến hết.

7. Liên hoan hội lễ:

Sau các nghi thức tế lễ, các võ sư và môn sinh trong môn phái ra sân xem múa lân sư rồng và sau đó là trình tự biểu diễu các bài võ tay không, rồi đến các bài sử dụng binh khí và cuối cùng là phần đấu luyện (tay không và binh khí) để trình lên tổ sư và cũng là để quan khách thẩm định về thành quả luyện tập của mình.

Như vậy, nghi lễ chính là cánh cửa đầu tiên của toà nhà nguyên tắc và triết lý võ học. Chúng không giống với các đòn thế khác ở chỗ là truyền đạt thông điệp hoàn toàn hình thức. Càng nghiên cứu các hình thức này, chúng ta lại càng gặt hái được những kiến thức sâu hơn về võ học. Đồng thời, thắm nhuần tư tưởng "Cương nhu phối triển” mà các bậc tiền nhân đã dày công nghiên cứu, kế tục và phát huy cho đến tận hôm nay, mai sau và mãi mãi như một lời khẳng định hùng hồn khí chất của Võ Việt Nam. Mỗi môn sinh, trải qua quá trình rèn luyện cụ thể sẽ được học tập và bắt buộc phải nhớ trình tự của nghi lễ trên. Còn các nghi lễ đặc biệt khác được minh định trong một văn kiện đặc biệt do Chưởng môn nhân điều hành.

 


MÔN PHÁI VÕ LÂM BÌNH ĐỊNH VIỆT NAM

(Đã ký)

Chưởng môn nhân Nguyễn Thái Bình

Category: Nghệ thuật múa sư | Views: 37 | Added by: admin | Tags: NGHI LỄ CÚNG TỔ MÔN PHÁI VÕ LÂM | Rating: 5.0/1
Total comments: 0
avatar